ناصر الدين شاه قاجار

60

شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )

همه را عصرى لاتارى « 1 » گذاشتم به اسم زن‌ها درآمد . به اسم شكوه السلطنه ، بدر السلطنه ، كرده ، فشندى ، دختر سالار ، انيس الدوله ، تافتهء تنبانى و . . . و . . . كلاه نمد بسيار خوب اينجا درست مىكند . اختراع شب كلاهى كرده ساخته آوردند . زياد پسنديدم خلاصه شب خوابيديم . روز پنجشنبه نهم [ شهر شعبان ] در منزل توقف شد . كاغذ زيادى اين چند روزه جمع شده بود همه را يك جا نشسته ، تمام كردم . بسيار خسته شدم . آقا سيد صادق آمد كه پيش برود عتبات ، با سه پسر . شيخ محمد حسن ، شيخ على ، هم بودند . شيخ على ، همان است كه ساعتى در شميران اختراع كرده بود . عتبات آمده بود . حالا مراجعت مىكند . عصرى حمام سرتن شورى رفتم . اسباب يخ‌بندى خوبى عماد الدوله داشت . آقا ابراهيم گرفته است ، امروز در حضور يخ خوبى درست كرد . اما دو ساعت طول دارد تا يخ بشود . حالت شهر كرمانشاهان و بلوكات كه در جنوب [ و ] شمال و . . . دارد و اسامى كوه‌ها ، شهر كرمانشاهان هفتهزار خانه دارد ، و متجاوز از سى حمام عمومى ، غير حمامهائى كه در خانه‌ها و شخصى است . كاروانسراى تاجرنشين و معتبر اين‌جا غير آنچه براى قافله و زوّار است ، شش كاروانسرا است . و راسته و بازار معتبر كرمانشاهان از ميدان توپخانه ، ابتدا شده به دروازه سر قبر آقا منتهى مىشود . آب معتبر اين شهر سرابى است كه از جهت جنوبى شهر مىآيد . باغات آن سمت را مشروب كرده به شهر مىرسد و غير اين سراب ، سه قنات ديگر هم شهر را مشروب مىكند . باغات اين شهر غالبا در سمت جنوب و شمال واقع است . اهالى اين شهر مركب از كلهر و زنگنه و قدرى كردان و ساير طوايف و شهرى قديمى و غربا است ، كه تخمينا هفتاد هزار نفس دارد و در غالب فصول ، از صادر وارد و مترّدد و جمعيت زياد مىشود . مساجد معتبر اين شهر مسجد جامع كه شبستان آن را حاجى على خان زنگنه بنا كرده و مسجد تابستانى آن را محب عليخان ساخته است . مسجد و مدرسه حاجى شهباز خان ، مسجد نواب عاليه ، همشيره مرحوم محمد على ميرزا زن زين العابدين خان پسر حسين قلى خان قاجار ، مسجد عماد الدوله كه تازه ساخته و بناى مرتفع دارد و ساعت بزرگ ، براى تعيين

--> ( 1 ) . لاتارى - قرعه - بخت‌آزمايى . اصل : لاطرى